Hızlı bilgiler
- •Alışkanlık oluşumu, davranışın belirli bir bağlamda tekrarlanmasıyla ilişkilendirilir.
- •Motivasyon dalgalanır; bağlama bağlanan davranışlar daha kalıcı olabilir.
- •Tek seferde çok sayıda değişiklik yapmak, sürdürmeyi zorlaştırabilir.
- •Aksama, sürecin doğal parçasıdır ve baştan hesaba katılabilir.
Bir beslenme değişikliğine başlamak genellikle zor değil. Zor olan, birkaç hafta sonra da sürdürüyor olmak.
Bu yazıda alışkanlık oluşumu üzerine yapılan çalışmaların beslenme alanındaki karşılığını ele alıyoruz.
Motivasyon dalgalanır
Davranış değişikliği çalışmalarında öne çıkan bir bulgu var: motivasyon sabit değildir. Yüksek olduğu dönemler ve düştüğü dönemler olur.
Yalnızca motivasyona dayanan bir düzen, motivasyonun düştüğü ilk dönemde çöker. Bu nedenle davranış değişikliği literatüründe, motivasyondan bağımsız çalışan yapılar üzerinde durulur.
BÖLÜM ÖZETI
Motivasyon dalgalanan bir kaynaktır. Sürdürülebilir bir düzen, motivasyondan bağımsız çalışabilecek yapılara dayanır.
Bağlam ve tekrar
Alışkanlık oluşumu üzerine yapılan çalışmalarda iki unsur öne çıkıyor: davranışın belirli bir bağlama bağlanması ve düzenli tekrar.
Bağlam, davranışın gerçekleştiği durumu ifade eder: bir saat, bir mekân, önceki bir eylem. Davranış bu bağlama bağlandığında, tetiklenmesi için karar vermek gerekmez.
| Bağlama bağlanmamış | Bağlama bağlanmış |
|---|---|
| Daha fazla sebze yemeliyim | Akşam yemeğine sebzeyle başlıyorum |
| Su içmeyi unutmamalıyım | Her öğünle birlikte bir bardak su içiyorum |
| Ara öğünlerimi düzenlemeliyim | Çantamda hazır bir seçenek bulunduruyorum |
Tek seferde bir değişiklik
Davranış değişikliği çalışmalarında sık rastlanan bir bulgu, aynı anda çok sayıda değişiklik yapmanın sürdürmeyi zorlaştırdığı yönünde.
Bunun yerine tek bir değişikliğe odaklanmak, o değişiklik yerleştikten sonra bir sonrakine geçmek daha yavaş ancak daha kalıcı bir yol olarak değerlendiriliyor.
AKSAMA SÜRECİN PARÇASI
Hiçbir düzen kesintisiz sürmez. Yoğun bir dönem, bir seyahat ya da bir hastalık düzeni aksatır. Bu aksamayı bir başarısızlık olarak değil, sürecin olağan bir parçası olarak görmek, geri dönüşü kolaylaştırır.
Çevre düzenlemesi
Davranış değişikliği literatüründe üzerinde durulan bir başka konu, çevrenin davranışı ne kadar etkilediği.
Erişilebilir olan tüketilir. Görünür yerde duran, hazır olan ve çaba gerektirmeyen seçenekler daha çok tercih edilir. Bu nedenle çevreyi düzenlemek, iradeye yüklenmekten daha etkili bir yaklaşım olarak değerlendirilir.
Beslenme düzeninizi değiştirmek istiyorsanız bir diyetisyenle çalışmanızı öneririz.
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Bu yazı kilo verme veya kilo alma programı önermez. Beslenme düzeninizde değişiklik yapmadan önce doktorunuza veya diyetisyeninize danışınız. Yeme davranışınızla ilgili kaygı yaşıyorsanız bir sağlık profesyonelinden destek almanızı önemle öneririz.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir. Özgün araştırmaların tamamına kaynak bağlantıları üzerinden ulaşabilirsiniz.
- Habit formation and behaviour change - hakemli literatür derlemesi
- Environmental influences on eating behaviour - hakemli literatür derlemesi
- Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) - T.C. Sağlık Bakanlığı
İlgili yazılar
Beslenme değişiklikleri neden çoğu zaman sürdürülemiyor?
Sorun genellikle irade değil, değişikliğin nasıl kurgulandığı.
Ofiste beslenme: masa başında geçen günün gerçekleri
Uzun çalışma saatleri, düzensiz öğünler ve ofis mutfağındaki seçenekler beslenme düzenini doğrudan etkiliyor.
Su içmeyi unutanlar için alışkanlık kurma yöntemleri
Sorun genellikle bilgi eksikliği değil; su içmenin günlük rutine bağlanmamış olması.
Hygge Journal içerikleri genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık beyanı, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz; bireysel beslenme kararları için sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Yazılar özgün özet niteliğindedir; kaynak makalelerin metinleri kopyalanmaz.
