Hyggefoods
Wellness

Kalıcı bir beslenme alışkanlığı nasıl kurulur?

Alışkanlık kurma üzerine yapılan çalışmalar, tekrarın ve bağlamın motivasyondan daha belirleyici olabildiğini gösteriyor.

9 Temmuz 2026·4 dk okuma·İnceleyen: Hyggefoods Gıda Bilim Ekibi

Hızlı bilgiler

  • Alışkanlık oluşumu, davranışın belirli bir bağlamda tekrarlanmasıyla ilişkilendirilir.
  • Motivasyon dalgalanır; bağlama bağlanan davranışlar daha kalıcı olabilir.
  • Tek seferde çok sayıda değişiklik yapmak, sürdürmeyi zorlaştırabilir.
  • Aksama, sürecin doğal parçasıdır ve baştan hesaba katılabilir.

Bir beslenme değişikliğine başlamak genellikle zor değil. Zor olan, birkaç hafta sonra da sürdürüyor olmak.

Bu yazıda alışkanlık oluşumu üzerine yapılan çalışmaların beslenme alanındaki karşılığını ele alıyoruz.

Motivasyon dalgalanır

Davranış değişikliği çalışmalarında öne çıkan bir bulgu var: motivasyon sabit değildir. Yüksek olduğu dönemler ve düştüğü dönemler olur.

Yalnızca motivasyona dayanan bir düzen, motivasyonun düştüğü ilk dönemde çöker. Bu nedenle davranış değişikliği literatüründe, motivasyondan bağımsız çalışan yapılar üzerinde durulur.

BÖLÜM ÖZETI

Motivasyon dalgalanan bir kaynaktır. Sürdürülebilir bir düzen, motivasyondan bağımsız çalışabilecek yapılara dayanır.

Bağlam ve tekrar

Alışkanlık oluşumu üzerine yapılan çalışmalarda iki unsur öne çıkıyor: davranışın belirli bir bağlama bağlanması ve düzenli tekrar.

Bağlam, davranışın gerçekleştiği durumu ifade eder: bir saat, bir mekân, önceki bir eylem. Davranış bu bağlama bağlandığında, tetiklenmesi için karar vermek gerekmez.

Bağlama bağlanmamışBağlama bağlanmış
Daha fazla sebze yemeliyimAkşam yemeğine sebzeyle başlıyorum
Su içmeyi unutmamalıyımHer öğünle birlikte bir bardak su içiyorum
Ara öğünlerimi düzenlemeliyimÇantamda hazır bir seçenek bulunduruyorum

Tek seferde bir değişiklik

Davranış değişikliği çalışmalarında sık rastlanan bir bulgu, aynı anda çok sayıda değişiklik yapmanın sürdürmeyi zorlaştırdığı yönünde.

Bunun yerine tek bir değişikliğe odaklanmak, o değişiklik yerleştikten sonra bir sonrakine geçmek daha yavaş ancak daha kalıcı bir yol olarak değerlendiriliyor.

AKSAMA SÜRECİN PARÇASI

Hiçbir düzen kesintisiz sürmez. Yoğun bir dönem, bir seyahat ya da bir hastalık düzeni aksatır. Bu aksamayı bir başarısızlık olarak değil, sürecin olağan bir parçası olarak görmek, geri dönüşü kolaylaştırır.

Çevre düzenlemesi

Davranış değişikliği literatüründe üzerinde durulan bir başka konu, çevrenin davranışı ne kadar etkilediği.

Erişilebilir olan tüketilir. Görünür yerde duran, hazır olan ve çaba gerektirmeyen seçenekler daha çok tercih edilir. Bu nedenle çevreyi düzenlemek, iradeye yüklenmekten daha etkili bir yaklaşım olarak değerlendirilir.

Beslenme düzeninizi değiştirmek istiyorsanız bir diyetisyenle çalışmanızı öneririz.

Beslenme yazılarımız

Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Bu yazı kilo verme veya kilo alma programı önermez. Beslenme düzeninizde değişiklik yapmadan önce doktorunuza veya diyetisyeninize danışınız. Yeme davranışınızla ilgili kaygı yaşıyorsanız bir sağlık profesyonelinden destek almanızı önemle öneririz.

Kaynaklar

Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir. Özgün araştırmaların tamamına kaynak bağlantıları üzerinden ulaşabilirsiniz.

  • Habit formation and behaviour change - hakemli literatür derlemesi
  • Environmental influences on eating behaviour - hakemli literatür derlemesi
  • Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) - T.C. Sağlık Bakanlığı
Tüm yazılara dön

Hygge Journal içerikleri genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık beyanı, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz; bireysel beslenme kararları için sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Yazılar özgün özet niteliğindedir; kaynak makalelerin metinleri kopyalanmaz.