Hızlı bilgiler
- •Çapraz bulaşma, mikroorganizmaların bir gıdadan diğerine geçmesidir.
- •Çiğ ve hazır tüketilen gıdalar için ayrı yüzey kullanılması önerilir.
- •Bulaşma yalnızca tahtayla sınırlı değildir; bıçak, el ve bez de taşıyıcıdır.
- •Hazır tüketilen gıdalarda risk daha yüksektir; pişirme aşaması yoktur.
Çapraz bulaşma, ev mutfağındaki en yaygın gıda güvenliği sorunlarından biri. Görünmez olduğu için de en çok gözden kaçanı.
Bu yazıda bu bulaşmanın nasıl gerçekleştiğini ve nasıl önlendiğini ele alıyoruz.
Nasıl gerçekleşir?
Çiğ gıdaların yüzeyinde mikroorganizma bulunabilir. Bu gıda bir yüzeyle temas ettiğinde, mikroorganizmalar o yüzeye geçer.
Aynı yüzey temizlenmeden başka bir gıda için kullanıldığında, mikroorganizmalar yeni gıdaya geçer. Eğer bu gıda pişirilmeden tüketilecekse, risk doğrudan tüketiciye ulaşır.
BÖLÜM ÖZETI
Çapraz bulaşma, mikroorganizmaların yüzeyler aracılığıyla bir gıdadan diğerine geçmesidir. Hazır tüketilen gıdalarda risk daha yüksektir.
Taşıyıcılar
Kesme tahtası en bilinen taşıyıcı olsa da tek değildir.
| Taşıyıcı | Dikkat edilecek |
|---|---|
| Kesme tahtası | Çiğ ve hazır tüketilen için ayrı kullanım |
| Bıçak | Aynı bıçağın temizlenmeden kullanılması |
| Eller | Çiğ gıdaya dokunduktan sonra yıkama |
| Mutfak bezi | Yüzeyler arası taşıma |
| Tabak ve kap | Çiğ gıda konan kabın yeniden kullanımı |
En sık atlanan nokta sonuncusudur: çiğ gıdanın konduğu tabağın, pişmiş gıda için yeniden kullanılması.
Ayırma yaklaşımı
Pratik çözüm, çiğ ve hazır tüketilen gıdalar için ayrı yüzey kullanmaktır. Renkli tahtalar bu ayrımı kolaylaştıran bir yöntemdir.
Tek tahta kullanılıyorsa, sıralama önem kazanır: önce hazır tüketilecek gıdalar hazırlanır, çiğ gıdalar en sona bırakılır. Aralarda tahta ve bıçak yıkanır.
TAHTA MALZEMESİ TARTIŞMASI
Ahşap ve plastik tahtaların hijyen açısından karşılaştırılması üzerine çalışmalar bulunur ve sonuçlar tartışmalıdır. Belirleyici olan malzemeden çok temizlik alışkanlığı ve derin çiziklerin durumudur. Yüzeyi derin çizilmiş tahtalar, malzemesi ne olursa olsun temizlenmesi zor hâle gelir.
Temizlik
Yüzeyler sıcak su ve deterjanla yıkanır. Görünür kalıntı kalmaması esastır; mikroorganizmalar kalıntı içinde korunabilir.
Bulaşık makinesinde yıkanabilen tahtalar için bu yöntem etkilidir. Ahşap tahtalar genellikle elde yıkanır ve iyice kurutulur; nemli kalması uygun değildir.
Gıda güvenliği süreçlerini dijitalleştiren MenuOnay platformumuzu inceleyebilirsiniz.
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Gıda kaynaklı bir rahatsızlık yaşarsanız sağlık kuruluşuna başvurunuz.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir. Özgün araştırmaların tamamına kaynak bağlantıları üzerinden ulaşabilirsiniz.
- Five keys to safer food - World Health Organization
- Cross-contamination in domestic kitchens - hakemli literatür derlemesi
- Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği
İlgili yazılar
Buzdolabında ne nereye konur?
Raf düzeni bir tercih meselesi değil; sıcaklık dağılımı ve çapraz bulaşma riski bu düzeni belirliyor.
Çapraz bulaşma: mutfakta görünmeyen risk
Bir alerjenin üründe kasıtlı olarak bulunmaması, hiç bulunmadığı anlamına gelmiyor.
Mutfak süngeri ve bezi: en çok gözden kaçan nokta
Temizlik için kullanılan araçlar, nem ve gıda kalıntısı nedeniyle mutfaktaki en uygun mikroorganizma ortamlarından biri.
Hygge Journal içerikleri genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık beyanı, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz; bireysel beslenme kararları için sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Yazılar özgün özet niteliğindedir; kaynak makalelerin metinleri kopyalanmaz.