Hızlı bilgiler
- •Besin değeri tablosu, Türk Gıda Kodeksi'nin belirlediği formatta sunulur.
- •Değerler genellikle 100 gram veya 100 mililitre üzerinden verilir.
- •Porsiyon başına değerler ayrıca belirtilebilir; iki sütunu karıştırmamak gerekir.
- •Ürün karşılaştırırken aynı birim üzerinden bakmak esastır.
Ambalajın arkasındaki tablo, ürün hakkındaki en nesnel bilgi kaynağıdır. Ön yüzdeki görsel ve ifadelerin aksine, bu tablonun içeriği ve formatı mevzuatla belirlenmiştir.
Bu yazıda tablonun nasıl okunacağını, hangi satırların ne anlama geldiğini ve ürün karşılaştırırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.
Tablonun standart yapısı
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, ambalajlı gıdalarda beslenme bildiriminin zorunlu içeriğini ve sunum biçimini tanımlar.
Zorunlu olarak bildirilen değerler enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şekerler, protein ve tuzdur. Lif, vitamin ve mineraller gibi ek bileşenler gönüllü olarak bildirilebilir.
| Satır | Ne anlama gelir |
|---|---|
| Enerji | Ürünün sağladığı enerji; kilojoule ve kilokalori olarak verilir |
| Yağ | Toplam yağ miktarı |
| Doymuş yağ | Toplam yağın doymuş yağ asitlerinden oluşan bölümü |
| Karbonhidrat | Toplam karbonhidrat miktarı |
| Şekerler | Karbonhidratın şeker olarak bulunan bölümü |
| Protein | Toplam protein miktarı |
| Tuz | Sodyum içeriğinden hesaplanan tuz karşılığı |
BÖLÜM ÖZETI
Tablo standart bir formatta sunulur ve zorunlu satırlar mevzuatla belirlenmiştir. Bu standartlık, farklı ürünleri karşılaştırmayı mümkün kılar.
Alt satırlar ana satırın parçasıdır
Tabloda sık karıştırılan bir nokta: "doymuş yağ" satırı, "yağ" satırının içindedir; ondan ayrı bir miktar değildir. Aynı şekilde "şekerler" satırı, "karbonhidrat" satırının bir bölümüdür.
Bu, tabloda genellikle girinti veya "bunun" ifadesiyle gösterilir. Alt satırları ana satıra eklemek yanlış bir toplam çıkarır.
100 gram mı, porsiyon mu?
Değerler kural olarak 100 gram veya 100 mililitre üzerinden verilir. Üretici ayrıca porsiyon başına değerleri de sunabilir.
İki ürünü karşılaştırırken aynı birim üzerinden bakmak esastır. Porsiyon büyüklükleri ürünler arasında farklılık gösterebilir; bu nedenle porsiyon sütunu üzerinden yapılan karşılaştırma yanıltıcı olabilir.
PORSİYON BÜYÜKLÜĞÜNE DİKKAT
Etiketteki en çok gözden kaçan bilgi, bir ambalajın kaç porsiyon içerdiğidir. Tek seferde tüketilen bir ambalaj birden fazla porsiyon içeriyorsa, alınan miktar tablodaki porsiyon değerlerinin katı olur.
Beslenme beyanları nasıl kullanılır?
Ambalajın ön yüzündeki "yüksek protein", "şekeri azaltılmış", "lif kaynağı" gibi ifadeler serbest pazarlama dili değildir. Türk Gıda Kodeksi bu beyanların her biri için karşılanması gereken kriterler belirler.
Örneğin bir ürünün "yüksek protein" beyanı taşıyabilmesi için enerjisinin belirli bir oranının proteinden gelmesi gerekir. Bu kriterler karşılanmadan beyan kullanılamaz.
Karşılaştırma yaparken pratik yöntem
İki ürünü karşılaştırırken şu sırayı izlemek işe yarar: önce aynı birimde olduklarını doğrulayın, sonra sizin için öncelikli olan satıra bakın, ardından içindekiler listesini inceleyin.
İçindekiler listesi ağırlıkça azalan sırayla yazılır. Listenin başındaki bileşenler üründe en çok bulunanlardır. Bu, tablonun tamamlayıcısıdır.
Ürünlerimizin besin değeri tabloları ambalaj üzerinde ve satış kanallarının ürün sayfalarında yer alıyor.
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Bireysel beslenme kararları için doktorunuza veya diyetisyeninize danışınız.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir. Özgün araştırmaların tamamına kaynak bağlantıları üzerinden ulaşabilirsiniz.
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği - Resmî Gazete, 26.01.2017, sayı 29960 (mükerrer)
- Türk Gıda Kodeksi Beslenme ve Sağlık Beyanları Yönetmeliği
- TGK Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği Kılavuzu - T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
İlgili yazılar
İçindekiler listesi neden sırayla yazılır?
Listenin sırası tesadüfi değil; mevzuatla belirlenmiş bir kurala dayanıyor ve ürün hakkında doğrudan bilgi veriyor.
"Yüksek protein" demek için ne gerekir?
Beslenme beyanları serbest pazarlama dili değil; her biri mevzuatta tanımlı kriterlere bağlı.
Hygge Journal içerikleri genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık beyanı, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz; bireysel beslenme kararları için sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Yazılar özgün özet niteliğindedir; kaynak makalelerin metinleri kopyalanmaz.