Hızlı bilgiler
- •Gıdada kullanılan tatlandırıcılar, kullanım öncesi güvenlik değerlendirmesinden geçer.
- •Her tatlandırıcı için kabul edilebilir günlük alım miktarı belirlenir.
- •Tatlandırıcılar teknolojik olarak şekerin tüm işlevlerini karşılamaz.
- •Uzun vadeli etkiler üzerine araştırmalar sürüyor.
Tatlandırıcılar, beslenme tartışmalarının en polarize başlıklarından biri. Bir tarafta tümüyle güvenli, diğer tarafta kaçınılması gereken maddeler olarak sunuluyorlar.
Bu yazıda konunun mevzuat çerçevesini ve bilimsel durumunu ele alıyoruz.
Mevzuat çerçevesi
Gıdada kullanılan tatlandırıcılar, gıda katkı maddesi kategorisinde değerlendirilir. Kullanımdan önce güvenlik değerlendirmesinden geçerler.
Bu değerlendirme sonucunda her madde için kabul edilebilir günlük alım miktarı belirlenir. Bu miktar, yaşam boyu günlük tüketilmesi hâlinde bilinen bir sağlık riski oluşturmayacağı değerlendirilen düzeydir.
Türkiye'de kullanımına izin verilen tatlandırıcılar ve kullanım koşulları Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği'nde düzenlenir.
BÖLÜM ÖZETI
Gıdada kullanılan tatlandırıcılar mevzuat kapsamında değerlendirilir ve her biri için kabul edilebilir günlük alım miktarı belirlenir.
Teknolojik açıdan neyi karşılar, neyi karşılamaz?
Tatlandırıcılar şekerin tatlılık işlevini karşılar; ancak şekerin üründeki diğer işlevlerini karşılamaz.
| Şekerin işlevi | Tatlandırıcı karşılar mı? |
|---|---|
| Tatlılık | Evet |
| Hacim ve kütle | Genellikle hayır |
| Nem tutma | Genellikle hayır |
| Renk gelişimi | Hayır |
| Doku özellikleri | Genellikle hayır |
Bu nedenle şeker azaltılmış ürünlerde tatlandırıcı tek başına kullanılmaz; hacim vericiler ve yapı düzenleyicilerle birlikte bir sistem oluşturulur.
Duyusal fark
Tatlandırıcıların tatlılık profili şekerden farklıdır. Bazıları geç başlayan ya da uzun süren bir tatlılık verir, bazıları metalik olarak tanımlanan bir art tat bırakabilir.
Bu nedenle formülasyonda genellikle tek bir tatlandırıcı yerine kombinasyonlar kullanılır. Farklı tatlandırıcıların profilleri birleştirildiğinde, şekere daha yakın bir duyusal sonuç elde edilebilir.
TARTIŞMA NEREDE DEVAM EDİYOR?
Güvenlik değerlendirmesi ayrı, uzun vadeli metabolik etkiler ayrı bir tartışma konusu. İkinci başlıkta araştırmalar sürüyor ve bilimsel görüş birliği henüz tam oluşmuş değil. Bu belirsizliği kabul etmek, iki uçtan birini savunmaktan daha dürüst bir yaklaşım.
Formülasyon yaklaşımımız
Reformülasyon çalışmalarımızda öncelik, şeker içeriğini ürün matrisini yeniden tasarlayarak azaltmak. Tatlandırıcı kullanımı, bu tasarımın bir parçası olarak ve mevzuat sınırları içinde değerlendiriliyor.
Amaç, tatlandırıcıya dayanan değil, bileşim olarak dengeli bir ürün geliştirmek.
Reformülasyon çalışmalarımızı inceleyebilirsiniz.
Sorumluluk reddi: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Bireysel beslenme kararları için doktorunuza veya diyetisyeninize danışınız. Fenilketonüri gibi özel bir durumunuz varsa etiket bilgilerini mutlaka inceleyiniz.
Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklardan derlenmiştir. Özgün araştırmaların tamamına kaynak bağlantıları üzerinden ulaşabilirsiniz.
- Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği
- Re-evaluation of sweeteners as food additives - EFSA Panel on Food Additives
- Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline - World Health Organization
İlgili yazılar
Katkı maddesi kodları ne anlama geliyor?
E ile başlayan kodlar, mevzuatta tanımlı ve değerlendirmeden geçmiş katkı maddelerini gösteriyor.
Rafine şeker ve doğal şeker gerçekten farklı mı?
Şeker molekülü aynı; fark, bulunduğu gıdanın bütününde.
Şeker azaltma: formülasyonda neyi değiştirmek gerekiyor?
Şekeri çıkarmak kolay; onun üründe yaptığı işleri başka bileşenlere yaptırmak zor.
Hygge Journal içerikleri genel bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık beyanı, tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz; bireysel beslenme kararları için sağlık profesyoneline danışılmalıdır. Yazılar özgün özet niteliğindedir; kaynak makalelerin metinleri kopyalanmaz.